اسباب ظهور امراض در مكّه در اوايل حجّاجى كه با محمل شام مىآمدند روى چاهائى كه در راه عمره است و حجّاج محمل مصر نيز در مقابل موقع شيخ محمود نام ركز خيام نموده در مدت اقامتشان مزخرفات گوسفندانى را كه قربان مىكردند همان‌طور گذاشته و نمىپوشانيدند و لاشه‌هاى شتر و اسب و ساير حيوانات را كه بواسطهء خستگى راه تلف مىشدند در ميان چادرها به همان حالت مىگذاشتند و اكثر كسانى كه در مراجعت از عرفات كه براى رمى جمرات به منا نازل مىشدند مزخرفات قربانها را در مقابل چادر گذاشته و كسانى هم كه عوض گوسفند ، بز قربان مىكردند جسد آنها را تماما در محلّى كه بريده بودند گذارده و اجساد شترانى را هم كه در عقب جمرهء بزرگ نحر كرده بودند در محلّ ذبح مىگذاشتند ، از مزخرفات [ آنها ] ، راه عمره و ساحهء شيخ محمود كه در ميان چادرها ترك مىشد و از مزبله‌هائى كه در ميان كوچه‌هاى محلّات [ جمع ] بود طورى عفونت حاصل مىگرديد كه اكثر اوقات عابرين از رايحهء كريههء آنها عاجز و ناچار مىماندند و اكثر كسانى كه در داخل خيام مقيم بودند به ناخوشيهاى صداع مفرط و بهم‌خوردگى دل و انقلاب مزاج مبتلا مىگشتند . در منا از اجساد حيوانات مذبوح كه در ميان چادرها ترك مىشد عفونتى حاصل مىگرديد كه به وصف نمىآيد . حجّاج بيچاره در آن‌چنان جاى گرم و در ميان تعفّن فوق الطّاقه سه روز تمام معذّب بوده ، در ظرف اين مدت هيچ‌وقت از حالت استفراغ و خوف هلاكت آسوده نبودند . به تصوّر اينكه در آن جاى كدر فرسا حجّاجى را كه براى اكمال نسك حجّ سه روز متواليا اقامت دارند از مخاطرات مضرّهء ملحوظه مستخلص سازند ، در مقابل چادر هركس چاهى كنده شده و حجّاج را قدغن شد كه مزخرفات قربانهائى را كه مىكشتند به آن حفره‌ها القا كنند . ولى اين تدابير حسنه در نزد حجّاجى كه از اجناس مختلفه بودند تكليف ما لا يطاق ديده شده و مىگفتند ماها كه در اين مكان بطور دوام اقامت نخواهيم نمود . عاقبة الامر معلوم شد كه مرض حما و حالت قى و صداع و اين قسم امراض از عدم